علت ادرارنکردن و قطع ادرار در سگ نر و ماده

علت ادرار نکردن و قطع کامل ادرار در سگ‌های نر و ماده

 ۱. پاتوفیزیولوژی و مکانیسم‌های انسداد ادراری

در سگ‌هاعدم دفع ادرار در سگ‌ها معمولاً تحت یکی از ۳ مکانیسم اصلی زیر رخ می‌دهد:

انسداد مکانیکی (Mechanical Obstruction):
وجود یک مانع فیزیکی درون مجرا یا مثانه که راه خروج ادرار را می‌بندد (مانند سنگ، پلاک یا توده).
فشار از خارج مجرا (Extramural Compression): لگن، پروستات، رحم یا تومورهای مجاور به مجرای ادرار فشار آورده و آن را مسدود یا تنگ می‌کنند. اختلال عملکردی و عصبی (Functional/Neurogenic Detention):
مجرا باز است اما اعصاب کنترل‌کننده عضلات مثانه یا اسفنکترها دچار آسیب شده‌اند، یا عضلات مجرا دچار اسپاسم شدید هستند.

۲. علل اختصاصی در سگ‌های نر
گیر کردن سنگ پشت استخوان آلت (Os Penis): سگ‌های نر دارای استخوانی در آلت تناسلی خود هستند و مجرای ادرار از زیر آن عبور می‌کند. این نقطه فوق‌العاده باریک و غیرقابل انعطاف است؛ به همین دلیل سنگ‌های خروجی از مثانه تقریباً همیشه پشت این استخوان گیر کرده و ادرار را به‌طور کامل قطع می‌کنند.

بیماری‌های پروستات (Prostatic Diseases):
پروستات دور گردن مثانه قرار دارد. بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH) در سگ‌های عقیم‌نشده مسن، عفونت و آبسه پروستات (پروستاتیت)، یا سرطان پروستات به مجرا فشار آورده و آن را می‌بندند.
فتق پرینئال (Perineal Hernia): ضعف عضلات کف لگن در سگ‌های نر مسن باعث جابه‌جایی مثانه به سمت عقب و پیچ‌خوردگی گردن مثانه می‌شود.

فیموز و پرافیموز:
تنگی غلاف آلت یا گیر کردن آلت بیرون از غلاف که مجرا را تحت فشار قرار می‌دهد.

۳. علل اختصاصی در سگ‌های ماده
بیماری‌های دستگاه تناسلی: عفونت شدید و اتساع رحم (پیومتر)، تومورهای واژن یا رحم، و زایمان‌های سخت می‌توانند از بیرون به مجرای ادرار فشار آورده و مانع دفع ادرار شوند. تنگی مجرای ادرار (Urethral Stricture):
ایجاد بافت‌های اسکار و فیبروتیک ناشی از زایمان سخت، تروما یا التهاب‌های مزمن قدیمی.
سنگ‌های بزرگ گردن مثانه: سنگ‌های درشتی که وارد مجرا نمی‌شوند اما دقیقاً دهانه خروجی مثانه را مسدود می‌کنند.

۴. علل مشترک در سگ‌های نر و ماده سنگ‌های ادراری (Urolithiasis):
شامل استروویت (در اثر عفونت و ادرار قلیایی)، اکسالات کلسیم (غیرقابل حل با رژیم غذایی و نیازمند جراحی)، اورات (شایع در نژاد دالمیشن) و سیستین.
عفونت‌های شدید دستگاه ادراری (UTI): تجمع چرک، باکتری و لخته‌های خون که باعث انسداد مجرا یا اسپاسم اسفنکتر می‌شود.

تومورها و نئوپلازی‌ها:
کارسینوم سلول انتقالی (TCC) که رایج‌ترین سرطان مثانه و مجرا در سگ‌ها است.
آسیب‌های عصبی و تروما: آسیب‌های نخاعی، دیسک کمر (IVDD در نژادهایی مانند داكسهوند)، شکستگی لگن یا پارگی مثانه ناشی از تصادف.

۵. سیر زمانی خطرات متابولیک و علائم بالینی علائم رفتاری:

زور زدن مداوم بدون خروج ادرار، ناله کردن، قطره قطره آمدن ادرار همراه با خون، لیسیدن شدید ناحیه تناسلی و سفت شدن شکم.
۱۲ تا ۲۴ ساعت اولیه: افزایش فشار داخل مثانه، بازگشت ادرار به کلیه‌ها (هیدرونفروز) و آسیب کلیوی.

۲۴ تا ۳۶ ساعت (اورمی): تجمع BUN و کراتینین در خون، تهوع، استفراغ، بی‌اشتهایی کامل و بوی ادرار در دهان.
۳۶ تا ۴۸ ساعت (هایپرکالمی و مرگ): تجمع پتاسیم در خون منجر به کند شدن ضربان قلب (برادی‌کاردی)، آریتمی شدید، اسیدوز متابولیک، پارگی مثانه، شوک و ایست قلبی می‌شود.

۶. اقدامات تشخیصی و درمانی در کلینیک دامپزشکی اقدامات تشخیصی:

لمس شکم، معاینه رکتال (ارزیابی پروستات در نرها)، آزمایش خون و ادرار، و تصویربرداری (رادیوگرافی و سونوگرافی).
درمان اورژانسی و دارویی:

سونداژ ادراری (Urethral Catheterization) تحت بیهوشی سبک، شستشوی سنگ‌ها به سمت مثانه، مایع‌درمانی وریدی، مدیریت هایپرکالمی، مصرف مسکن، آنتی‌بیوتیک و داروهای شل‌کننده مجرا (پرازوسین). 

درمان جراحی: سیستوتومی (جراحی باز کردن مثانه برای خارج کردن سنگ)، یورتروستومی (ایجاد فتحه ادراری جدید در سگ نر)، و عقیم‌سازی جهت درمان هیپرپلازی پروستات.